preloader
D-dimer

آزمایش D-dimer

برای کمک به رد کردن اپیزود های لخته شدن (ترومبوتیک) و کمک به تشخیص شرایط مربوط به ترومبوز، آزمایش انجام می شود.

 

سایر نام های رایج تست : Fragment D-dimer ،Fibrin Degradation Fragment

هنگامی که علائم لخته شدن خون یا وضعیتی وجود دارد که باعث لخته شدن نامناسب خون می شود، از قبیل ترومبوز ورید عمقی (DVT)، آمبولی ریوی (PE) یا انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC)، و برای نظارت بر درمان DIC و شرایط لخته شدن بیش از حد، این آزمایش انجام می شود.

نمونه جهت آزمایش چیست؟

اغلب نمونه خوني كه از وريد گرفته مي شود، استفاده می شود.

آمادگی لازم جهت آزمایش

آمادگی خاصی لازم نیست.

 

*منظور از آمادگی این است که شما کی میتوانید جهت آزمایش مراجعه کنید، ناشتا یا غیر ناشتا و یا نیاز به مصرف دارویی هست یا خیر!

عنوان مقادیر به دست آمده توضیحات

پاسخ سوال اول:

D-dimer یکی از قطعات پروتئینی است که هنگام حل شدن لخته خون در بدن ایجاد می شود. به طور معمول مقدار آن غیر قابل تشخیص یا در سطح بسیار کم قابل تشخیص است مگر اینکه بدن در حال تشکیل و از بین بردن لخته های خون باشد که در این حالت سطح آن در خون می تواند به میزان قابل توجهی بالا رود. این آزمایش ،D-dimer را در خون تشخیص می دهد.

هنگامی که رگ یا بافت خونی آسیب دیده و خونریزی می کند، فرآیندی به نام هموستاز توسط بدن آغاز می شود تا لخته خون ایجاد شود تا خونریزی را محدود و درنهایت متوقف کند. این فرایند نخ هایی از پروتئین بنام فیبرین تولید می کند که به هم وصل می شوند تا یک شبکه فیبرین ایجاد شود. این شبکه به همراه پلاکت ها به نگه داشتن لخته خون تشکیل شده در محل آسیب تا زمان بهبودی کمک می کنند.

هنگامی که ناحیه ی آسیب دیده برای بهبودی وقت داشته باشد و دیگر لخته لازم نباشد، بدن از آنزیمی به نام پلاسمین استفاده می کند تا لخته (ترومبوز) را در قطعات کوچک خرد کند تا بتواند آن را از بین ببرد. به قطعات فیبرین در حال تجزیه در لخته، محصولات تخریب فیبرین (FDP) گفته می شود، که از قطعات مختلفی از فیبرین متقاطع با اندازه های مختلف تشکیل شده است. یکی از محصولات نهایی تخریب فیبرین D-dimer  است که در صورت وجود، در نمونه خون قابل اندازه گیری است. وقتی تشکیل و تخریب قابل توجه فیبرین در بدن وجود دارد، سطح D-dimer در خون می تواند به طور قابل توجهی بالا برود.

برای شخصی که در معرض خطر کم و یا متوسط ​​برای لخته شدن خون (ترومبوز) و یا آمبولی ترومبوتیک قرار دارد، قدرت آزمایش D-dimer این است که می توان از آن به صورت اورژانسی برای تعیین احتمال حضور لخته استفاده کرد. تست منفی D-dimer (سطح D-dimer زیر آستانه) نشان می دهد که بسیار بعید است که ترومبوز وجود داشته باشد. با این حال، آزمایش مثبت D-dimer نمی تواند 100٪ وجود لخته را پیش بینی کند. این نشان می دهد که روش های تشخیصی بیشتری برای تعیین وجود لخته مورد نیاز است (مانند سونوگرافی و CT آنژیوگرافی).

عوامل و شرایط مختلفی در تشکیل نامناسب لخته خون وجود دارند. یکی از شایع ترین این عوامل ترومبوز ورید عمقی (DVT) است که شامل تشکیل لخته در رگ های عمقی بدن است، بیشتر در قسمت های پایینی پاها. ممکن است این لخته ها بسیار بزرگ شوند و جریان خون در پاها را مسدود کنند و باعث تورم، درد و آسیب بافت شوند. امکان شکسته شدن یک قطعه از لخته و جا به جایی آن به سایر قسمت های بدن وجود دارد. این قطعه می تواند در ریه ها قرار بگیرد و باعث آمبولی ریوی یا آمبولی (PE) شود. بیش از 300000 نفر در ایالات متحده هر سال به آمبولی ریوی ناشی از DVT مبتلا می شود.

در حالی که لخته ها معمولاً در رگ های پاها تشکیل می شوند، ممکن است در مناطق دیگر نیز تشکیل شوند. اندازه گیری  D-dimer می تواند برای کمک به تشخیص لخته در هر جایی استفاده شود. به عنوان مثال ، لخته شدن در عروق کرونر علت انفارکتوس میوکارد (سکته قلبی) است. لخته ها ممکن است روی لبه قلب یا دریچه های آن شکل بگیرند، به خصوص در هنگام ضربان قلب نامنظم (فیبریلاسیون دهلیزی) یا آسیب دیدن دریچه ها این احتمال بیشتر می شود. همچنين لخته ها مي توانند در عروق بزرگ در نتیجه ی تنگي عروق و یا آسيب ناشی از آترواسكلروز شکل بگیرند. قطعه های حاصل از چنین لخته هایی ممکن است متلاشی شوند و باعث ایجاد آمبولی شوند که شریان ها را در اندام های دیگری مانند مغز (باعث سکته مغزی) یا کلیه ها مسدود می کنند.

اندازه گیری D-dimer ممکن است به همراه تست های دیگر سفارش داده شود تا به تشخیص انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC) کمک کند. DIC شرایطی است که در آن عوامل لخته شدن فعال شده و در بدن مورد استفاده قرار می گیرند. این شرایط، لخته های خون ریز و بی شماری در بدن ایجاد می کند و در عین حال فرد مبتلا را در معرض خونریزی بیش از حد قرار می دهد. این شرایط، یک بیماری پیچیده و گاه خطرناک است که می تواند از انواع شرایط از جمله برخی از اعمال جراحی، سپسیس، گزش مار های سمی، بیماری کبدی و یا شرایط پس از زایمان ناشی شود. سطح D-dimer به طور معمول در DIC بسیار بالا می رود.

پاسخ سوال دوم:

آزمایش D-dimer برای کمک به رد وجود لخته خون نامناسب (ترومبوز) استفاده می شود. برخی از شرایطی که از آزمایش D-dimer در آن ها استفاده می شود عبارتند از :

  • ترومبوز ورید عمقی (DVT)
  • آمبولی ریوی (PE)
  • سکته

این آزمایش ممکن است برای تعیین اینکه آیا آزمایشات بیشتر برای کمک به تشخیص بیماری ها و شرایطی که باعث انعقاد بیش از حد ( تمایل به لخته شدن نامناسب) می شوند نیاز است یا خیر، مورد استفاده قرار گیرد.

سطح D-dimer ممکن است برای کمک به تشخیص انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC) و برای نظارت بر اثربخشی درمان DIC استفاده شود.

پاسخ سوال سوم:

آزمایش D-dimer معمولا به دنبال مراجعه ی فرد به اورژانس با علائم یک موقعیت جدی (مثلا درد قفسه سینه و مشکل در تنفس) انجام می شود.

*آزمایش D-dimer ممکن است هنگامی انجام شود که شخص علائم ترومبوز ورید عمقی داشته باشد، مانند :

  • درد پا یا حساسیت به لمس در پا، معمولاً در یک پا
  • تورم پا، ادم
  • تغییر رنگ پا

*ممکن است وقتی انجام شود که شخص دارای علائم آمبولی ریوی باشد، مانند :

  • کوتاه شدن ناگهانی تنفس، احساس دشواری در نفس کشیدن
  • سرفه، هموپتزی (وجود خون در خلط)
  • درد قفسه سینه
  • ضربان قلب سریع

D-dimer به ویژه هنگامی مفید است که پزشک معالج  تصور کند که چیزی غیر از ترومبوز ورید عمقی یا آمبولی ریوی باعث ایجاد علائم شده است. این آزمایش یک روش سریع و غیر تهاجمی برای کمک به رد کردن لخته شدن غیر طبیعی یا اضافی به عنوان علت اصلی علائم است. با این وجود، نباید از این آزمایش در زمانی که احتمال آمبولی ریوی بر اساس ارزیابی بالینی زیاد است، استفاده شود.

هنگامی که فردی علائم انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC) مانند خونریزی لثه، حالت تهوع، استفراغ، درد شدید عضلات و شکم، تشنج و کاهش خروج ادرار داشته باشد، ممکن است آزمایش D-dimer به همراه PT ،PTT، فیبرینوژن و شمارش پلاکت ها برای کمک به تشخیص بیماری سفارش داده شود. D-dimer همچنین ممکن است در فواصل زمانی منظم برای کنترل وضعیت درمان DIC درخواست شود.

پاسخ سوال چهارم:

نتیجه D-dimer نرمال یا منفی (سطح D-dimer زیر آستانه) به این معنی است که به احتمال زیاد فرد مورد آزمایش یک وضعیت حاد یا بیماری حاد که باعث تشکیل لخته ی غیر طبیعی می شود، نداشته است. بیشتر پزشکان موافق هستند که یک آزمایش D-dimer منفی برای افرادی که در معرض خطر کم تا متوسط ​​برای ترومبوز هستند، معتبرتر و مفیدتر است. این آزمایش برای کمک به رد کردن لخته شدن غیر طبیعی به عنوان علت اصلی علائم است.

نتیجه مثبت D-dimer ممکن است وجود سطح غیر طبیعی و زیادی از محصولات تخریب فیبرین را نشان دهد. این شرایط نشان می دهد که ممکن است تشکیل و تجزیه ی قابل توجه لخته خون (ترومبوز) در بدن وجود داشته باشد، اما مکان و دلیل ایجاد لخته خون را مشخص نمی کند. به عنوان مثال، ممکن است این شرایط ناشی از ترومبوآمبولی وریدی (VTE) یا انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC) باشد. به طور معمول، سطح D-dimer در DIC بسیار بالا است.

با این حال، D-dimer افزایش یافته همیشه نشان دهنده وجود لخته نیست؛ زیرا تعدادی از عوامل دیگر نیز می توانند باعث افزایش سطح این فاکتور شوند. در شرایطی که فیبرین تشکیل و سپس تجزیه می شود، سطح بالایی از این فاکتور دیده می شود مانند جراحی های اخیر، تروما، عفونت، حمله قلبی و برخی سرطان ها. یا شرایطی که فیبرین به طور عادی از بین نمی رود مانند بیماری کبدی. بنابراین،D-dimer  معمولاً برای رد VTE در بیماران بستری استفاده نمی شود.

فیبرین همچنین در دوران بارداری تشکیل و تجزیه می شود، بنابراین بارداری ممکن است منجر به افزایش سطح D-dimer  شود. اگر زنی که باردار است یا زنی که بلافاصله پس از زایمان به DIC مشکوک است، ممکن است از آزمایش D-dimer به همراه PT ،PTT، فیبرینوژن و پلاکت استفاده شود تا به تشخیص وضعیت او کمک کند. اگر زن با شرایط فوق دارای DIC باشد، سطح D-dimer وی بسیار بالا می رود.

D-dimer به عنوان یک آزمایش کمکی توصیه می شود. از آنجا که D-dimer یک آزمایش حساس است اما از اختصاصیت بالایی ندارد، فقط باید برای رد ترومبوز ورید عمقی (DVT) استفاده شود، نه برای تأیید یک تشخیص. هنگامی که احتمال بالینی بیماری زیاد باشد ، نباید از این آزمایش برای رد آمبولی ریوی استفاده شود. سطح D-dimer افزایش یافته و نرمال هر دو ممکن است نیاز به پیگیری داشته باشند و نیاز به آزمایشات تشخیصی بیشتر وجود داشته باشد. افرادی که تست های D-dimer مثبت دارند و افرادی که خطر ابتلا به DVT متوسط ​​و زیاد دارند، نیاز به بررسی های بیشتر و تصویربرداری تشخیصی دارند (مثل CT آنژیوگرافی).

هنگامی که این آزمایش برای نظارت بر درمان DIC استفاده می شود، کاهش سطح آن نشان می دهد که درمان موثر است در حالی که افزایش سطح ممکن است نشان دهنده عدم کارایی درمان باشد.

متن سوال پاسخ سوال
آیا چیز دیگری باید بدانیم؟

غلظت D-dimer در افراد مسن افزایش می یابد، و مثبت کاذب ممکن است با مقادیر بالای فاکتور روماتوئید، پروتئین یافت شده در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید، دیده شود. آزمایش D-dimer در کودکان به خوبی مورد مطالعه قرار نمی گیرد.

چندین روش مختلف آزمایش برای اندازه گیری D-dimer وجود دارد. آزمایش های D-dimer موجود در حال حاضر که نتایج کمّی را گزارش می کنند، به طور معمول در آزمایشگاه بیمارستان انجام می شود. از آنجایی که آزمایش های مختلف در واحدهای مختلف اندازه گیری می شوند، نتایج حاصل از یک آزمایش را نمی توان به دیگری تعمیم داد.

ریسک فاکتورهای رایج لخته خون نامناسب چیست؟

برخی از عوامل خطرزا عبارتند از :

  • جراحی های بزرگ یا تروما
  • بستری شدن در بیمارستان یا زندگی در خانه سالمندان
  • عدم تحرک طولانی مدت – این عامل می تواند شامل سفرهای طولانی با هواپیما، ماشین، و غیره یا استراحت طولانی مدت در تختخواب باشد.
  • استفاده از روش کنترل تولد یا درمان جایگزینی هورمونی
  • شکستگی اسخوان
  • بارداری یا زایمان اخیر
  • سندرم آنتی فسفولیپید
  • برخی سرطان ها
  • اختلال لخته شدن ارثی مانند موتاسیون فاکتور V لیدن
  • تاریخچه ترومبوآمبولی وریدی قبلی (VTE)
  • چاقی
  • سیگار کشیدن

دیدگاهتان را بنویسید

ورود

هنوز حساب کاربری ندارید؟